Διπλό, Τριπλό και Τετραπλό Bypass: Τι Σημαίνει ο Αριθμός των Παρακάμψεων

«Μου είπαν ότι χρειάζομαι τριπλό bypass. Είναι πιο σοβαρό από το διπλό;»

Είναι από τις πιο συχνές απορίες των ασθενών και των οικείων τους. Ο αριθμός που συνοδεύει το bypass, διπλό, τριπλό ή τετραπλό, δεν είναι βαθμός επικινδυνότητας. Δείχνει απλώς πόσες στεφανιαίες αρτηρίες παρακάμπτονται στη διάρκεια της επέμβασης. Παρακάτω εξηγούμε τι σημαίνει πραγματικά ο αριθμός των παρακάμψεων, από τι εξαρτάται και γιατί, με τη σύγχρονη τεχνική, ακόμη και οι πολλαπλές παρακάμψεις γίνονται με ασφάλεια και πολύ καλά αποτελέσματα.

Τι σημαίνει ο αριθμός στο bypass (διπλό, τριπλό, τετραπλό);

Το bypass καρδιάς, ή αορτοστεφανιαία παράκαμψη, αποκαθιστά τη ροή του αίματος σε στεφανιαίες αρτηρίες που έχουν σοβαρή στένωση. Ο αριθμός δηλώνει πόσες αρτηρίες παρακάμπτονται με μόσχευμα στην ίδια επέμβαση:

• Μονό bypass: παράκαμψη σε μία αρτηρία.
• Διπλό bypass: παρακάμψεις σε δύο αρτηρίες.
• Τριπλό bypass: παρακάμψεις σε τρεις αρτηρίες.
• Τετραπλό bypass: παρακάμψεις σε τέσσερις αρτηρίες.

Ο αριθμός, επομένως, αντικατοπτρίζει την έκταση της στεφανιαίας νόσου, δηλαδή πόσα αγγεία έχουν προσβληθεί, και όχι πόσες φορές χειρουργείται η καρδιά. Όλες οι παρακάμψεις πραγματοποιούνται σε μία και μόνη επέμβαση.

Πόσα bypass μπορούν να γίνουν σε μία επέμβαση;

Στην πράξη, ο αριθμός των παρακάμψεων κυμαίνεται συνήθως από ένα έως πέντε, με τα τρία έως τέσσερα μοσχεύματα να είναι από τα πιο συχνά. Το πόσες παρακάμψεις θα γίνουν καθορίζεται από δύο παράγοντες: τον αριθμό και την ανατομία των αγγείων με σημαντική στένωση, και τα διαθέσιμα υγιή αγγεία που θα χρησιμοποιηθούν ως μοσχεύματα. Στόχος είναι η πλήρης επαναγγείωση, δηλαδή η αποκατάσταση της αιμάτωσης σε όλες τις σημαντικά στενωμένες αρτηρίες.

Ποιες στεφανιαίες αρτηρίες παρακάμπτονται;

Η καρδιά τροφοδοτείται από τρεις κύριες στεφανιαίες αρτηρίες: την αριστερή στεφανιαία ή στέλεχος, που χωρίζεται στον πρόσθιο κατιόντα κλάδο και στην περισπωμένη, και τη δεξιά στεφανιαία αρτηρία. Ανάλογα με το ποιες από αυτές, ή τους κλάδους τους, έχουν σοβαρή στένωση, σχεδιάζονται οι αντίστοιχες παρακάμψεις. Γι’ αυτό και οι περισσότερες επεμβάσεις αφορούν δύο έως τέσσερις παρακάμψεις. Ιδιαίτερη σημασία έχει η παράκαμψη του πρόσθιου κατιόντος κλάδου, που συνήθως γίνεται με την έσω μαστική αρτηρία και εξασφαλίζει μακροχρόνια βατότητα.

Σημαίνουν «περισσότερα bypass» πιο σοβαρή κατάσταση;

Εδώ βρίσκεται η πιο συχνή παρανόηση. Ένα τριπλό bypass δεν είναι «τρεις φορές πιο επικίνδυνο» από ένα μονό. Ο αριθμός των παρακάμψεων δείχνει πόσο εκτεταμένη είναι η νόσος, όμως από μόνος του δεν καθορίζει ούτε τον κίνδυνο της επέμβασης ούτε την πρόγνωση, παρά μόνο τη διάρκεια της επέμβασης.

Μεγαλύτερη σημασία έχουν:

• ποιες αρτηρίες έχουν προσβληθεί, όπως το στέλεχος της αριστερής στεφανιαίας ή ο πρόσθιος κατιών κλάδος,
• η λειτουργικότητα της καρδιάς (το κλάσμα εξώθησης),
• η πληρότητα της επαναγγείωσης,
• το είδος και η ποιότητα των μοσχευμάτων,
• οι συνοδές παθήσεις και η γενική κατάσταση του ασθενούς,
• η εμπειρία της χειρουργικής ομάδας.

Στην πραγματικότητα, οι περισσότερες παρακάμψεις συχνά σημαίνουν πληρέστερη επαναγγείωση, κάτι που λειτουργεί προς όφελος του ασθενούς.

Ποια μοσχεύματα χρησιμοποιούνται και γιατί μετράει η ποιότητά τους;

Για τις παρακάμψεις χρησιμοποιούνται υγιή αγγεία από το ίδιο το σώμα του ασθενούς. Τα αρτηριακά μοσχεύματα, κυρίως οι έσω μαστικές αρτηρίες και η κερκιδική αρτηρία, προσφέρουν εξαιρετική και μακροχρόνια βατότητα. Η σαφηνής φλέβα του ποδιού χρησιμοποιείται επίσης όπου χρειάζεται. Η διεθνής οδηγία είναι δύο αρτηριακά μοσχεύματα στο αριστερό σύστημα της καρδιάς. Η συστηματική χρήση αρτηριακών μοσχευμάτων επηρεάζει το μακροχρόνιο αποτέλεσμα περισσότερο από τον απλό αριθμό των παρακάμψεων.

Πολλαπλές παρακάμψεις με πάλλουσα καρδιά (OPCAB)

Ακόμη και ένα τριπλό ή τετραπλό bypass μπορεί σήμερα να πραγματοποιηθεί με πάλλουσα καρδιά (OPCAB), χωρίς μηχάνημα εξωσωματικής κυκλοφορίας. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο από έμπειρη και αφοσιωμένη στην τεχνική αυτή ομάδα. Με τη χρήση αρτηριακών μοσχευμάτων και την αποφυγή χειρισμών στην αορτή, μειώνεται ο κίνδυνος επιπλοκών, όπως το εγκεφαλικό επεισόδιο, και επιτυγχάνεται ταχύτερη ανάρρωση, ακόμη και σε περιστατικά με πολλαπλές παρακάμψεις ή υψηλό κίνδυνο.

Πόσο διαρκεί η επέμβαση και η ανάρρωση;

Οι περισσότερες παρακάμψεις μπορεί να παρατείνουν κάπως τη διάρκεια του χειρουργείου, όμως η πορεία της ανάρρωσης είναι σε γενικές γραμμές παρόμοια. Η νοσηλεία διαρκεί συνήθως 4-5 ημέρες και η σταδιακή επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες γίνεται μέσα σε λίγες εβδομάδες, με βάση τις οδηγίες της ιατρικής ομάδας. Η ένταξη σε πρόγραμμα καρδιακής αποκατάστασης βοηθά στην ασφαλή και σταθερή επάνοδο στη δραστηριότητα. Η τεχνική με πάλλουσα καρδιά συμβάλλει σε πιο ήπια και ταχύτερη ανάρρωση.

Προσδόκιμο και ποιότητα ζωής μετά από τριπλό ή τετραπλό bypass

Το bypass είναι μία από τις πιο μελετημένες και αποτελεσματικές καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις, με πολύ καλά και διαρκή αποτελέσματα. Το προσδόκιμο ζωής μετά την επέμβαση δεν εξαρτάται από τον ίδιο τον αριθμό των παρακάμψεων, αλλά από τη λειτουργικότητα της καρδιάς, τον έλεγχο των παραγόντων κινδύνου (διακοπή καπνίσματος, ρύθμιση χοληστερόλης, αρτηριακής πίεσης και σακχάρου), τη συνεπή φαρμακευτική αγωγή και τις συνοδές παθήσεις. Με σωστή παρακολούθηση και υγιεινό τρόπο ζωής, οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν σε μια πλήρη και δραστήρια καθημερινότητα.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Ο Καρδιοχειρουργός Βασίλειος Κωτσής

Πηγές

• Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία, Πληροφόρηση Κοινού: Στεφανιαία Νόσος. https://www.hcs.gr/astheneis-koino/stefaniaia-nosos/
• European Society of Cardiology & European Association for Cardio-Thoracic Surgery (ESC/EACTS), Guidelines on Myocardial Revascularisation. https://www.escardio.org/guidelines/clinical-practice-guidelines/all-esc-practice-guidelines/myocardial-revascularisation/
• American Heart Association, Heart Procedures and Surgeries. https://www.heart.org/en/health-topics/heart-attack/treatment-of-a-heart-attack/cardiac-procedures-and-surgeries
• Cleveland Clinic, Coronary Artery Bypass Surgery Center. https://my.clevelandclinic.org/departments/heart/depts/coronary-artery-bypass-surgery-center